Skip to content

ʻOmi hoʻo fakakaukau fekau’aki moe fokotu’utu’u ‘oe Palani Fakaangaanga kihe ngaahi lea fakafonua ‘ae Pasifiki

ʻOmi hoʻo fakakaukau fekau’aki moe fokotu’utu’u ‘oe Palani Fakaangaanga kihe ngaahi lea fakafonua ‘ae Pasifiki

Ko ʻetau ngaahi lea fakafonua he Pasifiki koe konga mahuʻinga ia ʻa hotau anga fakafonua, tupu’anga mo ʻetau mo’ui fakalukufua.

Kuo mau fokotuʻutuʻu fakataha ha ngaahi Palani Ngaue Fakaangaanga ke poupou’i e ngaahi lea fakafonua he Pasifiki pea ke fakalahi hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi lea fakafonua ʻe hiva ʻo e Pasifiki ʻi Aotearoa

Kapau ʻoku ʻi ai ha faʻahinga meʻa kuo akoʻi mai ʻe he Covid -19 kiate kitautolu ‘o ‘au mai ki he taimi ni, ko e mahuʻinga ʻo ʻetau ngaahi lea fakafonuá ʻi heʻetau fetuʻutaki mo fepoupouaki. ʻOku fakahaaʻi ʻe he ngaahi fakafehoanaki mei he Tohi Savea ʻo e 2013 ki he tohi Savea 2018 kuo holo e lea fakafonua ʻo e kakai Pasifiki ʻi Aotealoa

Tatau ai pē pe ko ha tokotaha kei talavou koe, pe mātuʻa, pe faiako pe ko ha taki fakakomiuniti’ pe ko ha taha pe ʻoku manako ke poupouʻi e ngaahi lea fakafonua ʻo e Pasifiki ke tupulaki – ‘oku mau talitali lelei hoʻo fakamatala’. ʻOku mau talitali lelei foki mo ha ngaahi fakamatala mei he ‘u kulupu pe kautaha mei he komiuniti,  pisinisi, Siasi mo ha faʻahinga kulupu pe ʻoku nau tokoni ki ha komiuniti’ ʻo e Pasifiki.

E kamata ʻa e polokalama fepotalanoa’aki mei he ʻaho 4 ʻo ʻOkatopa-12 Novema.

Palani Ngaue Fakaangaanga ‘a e Ngaahi Lea Fakafonua ‘o e Pasifiki – Ngaahi Fehu’i ke fai ki ai ha tālanga

ʻE fakamatalaʻi fakaikiiki ‘e he Palani Ngaue ‘o e Ngaahi Lea Fakafonua he Pasifiki  ʻa e meʻa ʻoku fie maʻu ke poupouʻi ke fakalahi hono fakaʻaongaʻi ʻo ʻetau ngaahi lea fakafonua ‘i  ‘Aotealoa.

Ke ngāue ʻa e Palani Ngaue ma’ae Lea Fakafonua ‘o e Pasifiki, ʻoku mau fie maʻu hoʻo fakamatalá mo e fakamatalá ke mahino e meʻa ʻoku fie maʻu ke poupouʻi ʻaki hoʻo lea fakafonuá pe ko e ngaahi lea fakafonuá.

ʻOku mau kole atu ke ʻomi ho’omou ngaahi fakamatalá ki he meʻa ʻoku fie maʻu ke poupouʻi ke toe lahi ange hono fakaʻaongaʻi ʻo e ngaahi lea ʻi he Pasifikí ʻi ʻAotealoa.

Te mau fakaʻaongaʻi hoʻo fakamatalá ke faka’osi ʻaki e Palani Ngaue  ʻa e Ngaahi Lea Fakafonua ʻo e Pasifikí pea fai ha faleʻi ki he Puleʻangá ʻi he meʻa ʻoku fie maʻu ke poupouʻi ha tupulaki ʻi he ngaahi lea fakafonua ʻo e Pasifikí ʻi ʻAotealoa.

ʻE kamata ʻa e polokalama fepotalanoa’aki mei he ʻaho 4 ʻo ʻOkatopa-12 Novema.

Ko e faingamalie eni ke lava ʻo ʻai ke ke lea mai ʻaki ha’o:

  • ʻOku ʻi ai haʻamau foomu teke lava ‘o fakafonu ʻoku lava ke maʻu ʻi heʻemau uepisaiti ʻoku’ ne ʻoatu ha faingamālie ke ke lea fakahangatonu mai ai pea ‘e ʻikai fakahāhāholo ki ha taha.
  • ʻAve hoʻo fakamatalá ʻi he ʻīmeilí: [email protected]
    ʻE lava foki ke ke fetuʻutaki mo kimautolu ʻi he ʻīmeilí ʻaki ha faʻahinga fakamatala, ‘oku ke fie ‘omai pe ko ha ngaahi fehu’i.

Fetuʻutaki ki he Potungaue maʻa e Kakai ʻo e Pasifiki ʻi he [email protected]

Koe fakamatala kuo ke omai´ ‘e ʻikai lava ke ʻiloʻi fakapapau ai koe pe koho fakaikiiki´ koha tokotaha ‘oku fakapapau’i he koe fakamatala moe ma’u’anga fakamatala na’e tānaki´ ‘e fakataha’i ia kihe fo’i sino fakalukufua pe ‘e taha. Kā neongo ia, ‘e lava ke mau lisi ho hingoa ʻi he lipooti fakaʻosi´ ko ha tokotaha ‘ihe konga ʻo e lisi fakalukufua ʻo e kakai kuo nau ʻomi ha fakamatala lolotonga e fepōtalanoa’aki.  ‘Okapau ‘e ʻikai teke loto ke faka’asi ho hingoa´, pea ke kātaki ʻo fakahā mai.

ʻOmi hoʻo fakakaukau fekau’aki moe fokotu’utu’u ‘oe Palani Fakaangaanga kihe ngaahi lea fakafonua ‘ae Pasifiki


ʻOku ʻi ai ha ngaahi ngaue mahuʻinga ʻe tolu ʻi he ngaahi lea fakafonua ʻo e Pasifiki ʻoku fakataumuʻa ke poupouʻi ha vīsone fakalukufua ma’ae ngaahi lea fakafonua ʻo e Pasifiki ke tupulaki ʻi Aotealoa:

  • Ngāue tefito fika 1: ‘Unuaki’i ‘ae ngaahi fakakaukau ke fakatapau koe lea fakafonua ʻae Pasifikí ‘oku fakamahu’inga’i.
  • Ngāue tefito fika 2: Fakatupulaki e ngaahi faingamālie mo e ngaahi halafononga ki hono ako e ngaahi lea fakafonua ʻae Pasifikí
  • Ngāue tefito fika 3: Fokotuʻu ha ngaahi ʻātakai maʻá e ngaahi lea fakafonua ʻo e Pasifikí ke lahi ange hono fakaʻaongaʻi, pea toe ʻatā ange


Kuo ngāue mālohi homau ‘etau ngaahi komiuniti ke langa mo pukepuke ʻetau ngaahi leá ʻi ʻAotealoa.  ʻOku lahi ha ngaahi ngaue mo e polokalama ʻi he kolo kotoa ke poupouʻi ʻa e ngaahi lea fakafonua ʻo e Pasifiki kau ai ʻa e ngaahi Uike Lea Fakafonua mo e ngaahi meʻa fakakomiuniti.


Kuo fakautuutu e ngaue ʻi heʻetau polokalama ako ke poupouʻi e lea fakafonua ʻo e Pasifiki mo ʻoange ki he toʻu tupu ha ngaahi maʻuʻanga tokoni lahi ange ke ako mo tauhi ʻaki ʻenau lea fakafonua.