Skip to content

Ko e hā ho ΄o fakakaukau fekau΄aki mo e ngaahi Lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa

Ko e hā ho ΄o fakakaukau fekau΄aki mo e ngaahi Lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa

Leo Moana O Aotearoa- Savea ‘o e ngaahi Lea Fakafonua Faka- Pasifiki- ko e fuofua kaveinga ‘oku fai hono fakatotolo΄i ki he anga hono ngāue΄akí, mo e ngaahi ‘ulungaanga ‘oku fehangahangai mo ia ‘i Aotearoa.

Talu mei he ‘uluaki savea na΄e fakahoko kimu΄a fekau΄aki mo hono ngāue΄aki e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa mo hono fakatokonga΄i ‘oku holo/molia atu pea ko e ni΄ihi ‘oku fu΄u ‘ilonga ‘aupito ai.  Ko e savea ko ΄eni ‘oku fakataumu΄a ia ke tokoni΄i mo fa΄u ha founga  ke to e fakalakalakaange hono  fakaakeake mai, fakalelei΄i, mo tauhi ‘o e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifki ‘i Aotearoa.

Tatau aipe pe ‘oku kei si΄i, pe ko e mātu΄a tauhi fanau, faiako pe ko ha taki ko e ‘i he ngaahi komiuniti pe ko ha taha pe ‘oku ke mamahi΄i ke teke ‘a e lea Fakafonua ‘o e Pasifiki ke to e leleiange, ‘oku mau talitali lelei ho΄o ngaahi fakakaukau. ‘Oku mau fakaafe΄i atu ‘a e ngaahi komiuniti kotoa pē, ngaahi kautaha, ngaahi pisinisi, ngaahi potu siasi mo ha ngaahi kulupu pe ‘oku nau ngāue΄i ‘a e lelei fakalukufua ma΄ae Pasifiki ke ‘omai ho΄omou fakakaukau.

Ko e savea ko΄eni te ke lava ‘o fakakakato ‘i he miniti ‘e 15-20

Fakahoko ‘a e savea ‘i heni

Ko e poloseki ko ‘eni na΄e ‘osi ma΄u e ngofua mei he New Zealand Ethics Committee: NZEC21_26

Fakafehu΄i ma΄upē kiate koe ‘a e ngaahi fehu΄i ko ‘eni

Ko e Leo Moana o Aotearoa- ma΄ae lea Fakafonua Faka-Pasifki ko e fuofua polōseki fakafonua ‘oku ne feinga ke fakatotolo΄i ki hono ngāue΄aki pea mo e ngaahi ‘ulungaanga ‘oku fekau΄aki mo e ngaahi lea Fakafonua ‘e 9 mei he Pasifiki ‘i Aotearoa ‘o kau ki ai ‘a e – Te Gagana Tokelau, Vagahau Niue, Te Reo Māori Kuki ‘Āirani, Gagana Samoa, Lea Faka-Tonga, Te Gana Tuvalu, Vosa Vakaviti, Fäeag Rotųam mo e Te taetae ni Kiribati 

Ko e taumu΄a ‘o e ngaahi fekumi/fakatotolo ko ‘eni:

  • Ke fakahoko ha fakatotolo ki hono ngāue΄aki, mo e ngaahi ‘ulungaanga fekau΄aki mo e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki ’i Aotearoa- ke fai hano tokoni΄i ke to e fakaakeake, fakalelei΄i, pea ke tauhi foki ‘a e ngaahi lea Fakafonua ni ‘i Aotearoa.
  • Ke toe fakalolotoange ‘etau ‘ilo mo ‘etau mahino ki he tu΄unga ‘oku ‘i ai ‘a e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa.

Ko e fo΄i fekumi ‘a e polōseki ko ‘eni ‘oku kau fakataha ‘a e ngaahi savea fakafonua pea mo e talanoa mo e ngaahi Komiuniti ‘o e Pasifiki mei he kulupu ‘e hiva Pasifki (Tokelau, Niue, Cook Islands, Samoa, Tonga, Tuvalu, Fiji, Rotuma, and Kiribati) ke ma΄u ha ngaahi talanoa mahino mo to e lolotoange ki he anga hono ngāue΄aki mo hono fakamahu΄inga΄i ‘o e lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘e he kakai Pasifiki ‘i Aotearoa.

Ko hono ola:

  • Ke ma΄u ha ngaahi fakamatala ‘o fakatefito ai mo to e mahinoange ai ‘a e tu΄unga ‘oku ‘i ai ‘a e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki.
  • Ke ma΄u ha ngaahi fakamatala totonu ke ne hanga ‘o fakalelei΄i ‘a e ngaahi fakamatala kuo ‘osi tānaki fekau΄aki mo e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki.
  • Tokoni ke ‘ilo΄i ‘a e komiuniti ‘oku fu΄u fiema΄u ke fai hano tokoni΄i mo poupou΄i ke fakaakeake, mo fakalelei΄i, pea mo tauhi ‘enau lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa.

Ko e savea ko ‘eni ‘e ma΄u mei ai ha ngaahi fakamatala mei he kakai Pasifiki ‘oku nofo ‘i Aotearoa (kamata he ta΄u 15 ki ‘olunga), fekau΄aki mo ‘enau ngāue΄aki ‘a e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i he ngaahi feitu΄u kehekehe ‘i Aotearoa, mo ‘enau ‘ulungaanga ki he ‘enau lea Fakafonu Faka-Pasifiki.  ‘E ma΄u atu ‘a e savea ko ‘eni ‘i he lea Fakapālangi mo e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘e hivá.

‘Oku mau ‘ilo΄i ‘oku fu΄u mahu΄inga ’a e Lea Fakafonua Faka-Pasifiki ki he ngaahi komiuniti ‘o e Pasifiki ‘i Aotearoa.

Tatau aipe pe ‘oku kei si΄i, pe ko e mātu΄a tauhi fanau, faiako pe ko ha taki ko e ‘i he ngaahi komiuniti pe ko ha taha ko e kuo mole ho΄o lea Fakafonua, pe ‘oku ke pōto΄i pe ‘oku ke lolotonga ako   ke ke ‘ilo΄i ‘a ho΄o lea Fakafonua Faka-Pasifki- ‘oku mau fakalotolahi΄i atu koe ke ke kātaki ‘o fakakakato mai ‘a e ki΄i savae ‘i he ope (online) ko ‘eni.  He ‘oku mahu΄inga ‘a ho΄o talanoa.

‘Oku mau kolea atu ke tānaki mai ‘a ho΄o fakakaukau ‘i he ‘emau faka΄amu ke langa hake ‘a hono ngāue΄aki ‘a ho΄omou lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa, mo hono tokoni΄i ke fakaakeake, fakalelei΄i pea ke tauhi foki ‘a e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa.  Ko ho΄o ngaahi fakakaukau ‘e tokoni kiate kimautolu kemau fale΄i ‘a e Pule΄angá ‘i he ngaahi me΄a ‘oku fiema΄u ke fakapapau΄i ‘oku tupu ‘o faka΄ofo΄ofa mo leleiange ‘a e ngaahi lea Fakafonua Faka-Pasifiki ‘i Aotearoa.

Fetu΄utaki ki he Potungāue ma΄ae Kakai ‘o e Pasifiki ‘i he: [email protected]

Ko e fakatotolo/fekumi ko ‘eni ‘oku fakapulipuli pea teke malu ‘aupito. ‘Oku ‘uhinga ‘eni ‘oku tatau aipe ha taha ‘o tatau pe mo e tokotaha fakatotolo he ‘ikai ke ne ‘ilo΄i pe ko hai koe.  ‘E ‘eke atu pe kiate ko e ke ke ‘omai ho΄o fakapapau ‘i he ope kimu΄a pea ke toki fakakakato ‘a e savea. Pea ko ho΄o ngaahi tali ki he ngaahi fehu΄i ‘oku ‘oatu, ‘oku ke ‘omai ‘a e ngofua kemau ngāue΄aki ho΄o ngaahi fakakaukau ‘i he fekumi/fakatotolo ko ‘eni.

Ko ho΄o ngaahi fakakaukau ‘e ‘ikai pe ke tala pe fakahā ke ‘ilo ‘e ha taha.  ‘I he taimi ‘oku ke fakahū mai ai ho΄o savea, he΄ikai malava ke to e liliu ho΄o ngaahi tali.  Kātaki ‘oua te ke hanga ‘o ngāue΄aki ha ngaahi fakamatala ‘e malava ai ke ‘ilo΄ ‘e he kakai koe.

Ko e kau fakatotolo pe te nau tānaki ‘a e ngaahi fakamatala, pea ko e ngaahi fakamatala ko ia ‘e faka΄auha ‘i ha ‘osi e ta΄u ‘e 10.